بيشتر
صفحه اصلي
آلبوم خبری
اخبار مهم
جستجو
کتاب و کتابخوانی
گزارش تصویری
نزدیک ترین کتابخانه کجاست؟
نهادها و سازمان ها
هفته کتاب
ورود
رضا سیف پور، نویسنده، فعال رسانه ای و تهیه کننده تلویزیون
رضا سیف پور، نویسنده، فعال رسانه ای و تهیه کننده تلویزیون
به مناسبت ۲۳ آوریل روز جهانی کتاب و حق مؤلف؛ گفتگو با رضا سیف پور، داور نخستین جشنواره قصه گویی نهاد کتابخانه های عمومی در گیلان رضا سیف پور، نویسنده، پژوهشگر، ناشر، تهیه کننده و داور نخستین جشنواره قصه گویی نهاد کتابخانه های عمومی در گیلان در گفتگو با روابط عمومی اداره کل کتابخانه های عمومی استان گیلان در خصوص وضعیت نشر کتاب و سرانه مطالعه در کشور و استان گیلان سخن گفت.
به گزارش روابط عمومی اداره کل کتابخانه های عمومی استان گیلان، (۲۳)آوریل مصادف با (3اردیبهشت) در تقویم سالانه فرهنگی به نام روز جهانی کتاب و حق مؤلف نامگذاری شده است و این مناسبت بهانه ای شد برای گفتگو با کسی که حرف های زیادی برای سخن گفتن در این حوزه دارد.
در همین زمینه با رضا سیف پور، دکترای مدیریت، نویسنده، پژوهشگر، ناشر، تهیه کننده و داور نخستین جشنواره قصه گویی نهاد کتابخانه های عمومی در گیلان به گفت‌وگو نشسته‌ایم که در ادامه می‌خوانید.
نظرتان بعنوان یک نویسنده و ناشر و نیز یکی از فعالین در حوزه نشر کتاب و حامیان گسترش فرهنگ کتابخوانی در استان گیلان، در مورد وضعیت حال حاضر تولید کتاب خوب در کشور، به ویژه گیلان چیست؟
ابتدا حضور شما و همکاران ارجمندتان عرض سلام و ادب دارم و همچنین لازم میدانم که روز جهانی کتاب را محضر تمام اهالی کتاب، نویسندگان ارجمند، جامعه محترم کتابخونان و همه کسانی که با کتاب دوست هستند تبریک عرض کنم . واقعیت این است که حال کتاب این روزها چندان خوب نیست. آمار ارائه شده از سوی مسئولان هم در خصوص میزان سرانه مطالعه چندان دلگرم کننده نیست. قیمت کتاب به جهت وابستگی این کالای فرهنگی به نرخ دلار و تورم حاکم براقتصاد ما، چندان متناسب با قدرت خرید مردم نیست و در کنار همه آنها حال نویسنده هم چندان خوب نیست. همه این نیست هایی که گفتم دلایل خاص خودش را دارد و جا دارد که به آن بپردازیم اما یک نکته بسیار مهم این است که متاسفانه هنوز در کشور ما نویسندگی به عنوان یک شغل و حرفه محسوب نمی شود و به ندرت می توان کسی را سراغ گرفت که از طریق نویسندگی امرار معاش کند.
همه اینها هم در کنار هم باعث می شود که به قول آنچه در سوالتان اشاره کردید وضعیت تولید کتاب خوب در جامعه ما چندان مطلوب نباشد. متاسفانه تیراژ کتاب های خوبی که تولید می شوند آنقدر پایین است که نمی توان گفت و نویسنده عزیز هم اغلب خودش هزینه می کند تا حاصل زحماتش در جایی مطمئن ثبت و ضبط شود چون در اغلب موارد نشر کتاب فاقد توجیه اقتصادی است. خب همه اینها را که کنار هم می گذاریم می بینیم علی رغم برخورداری از نویسندگان بسیار خوب و زحمتکش، ساختار نشر ما به سمت کتاب سازی متمایل شود و کتاب های خوب کمتری به ویترین کتاب فروشی ها برسد. وضعیت گیلان هم متاسفانه از این منظر تابعی از وضعیت موجود کشوری است .
در دهه ای که در آن بسر می بریم، بنظر میرسد با گسترش وسایل ارتباط جمعی به ویژه شبکه های اجتماعی میل و علاقه مردم به مطالعه کتاب بیشتر شده ، شما این موضوع رو چقدر تایید می کنید.
خیلی دوست داشتم که می توانستم آن را با قاطعیت تایید کنم ولی اطلاعات و آمار دقیقی در این حوزه نداریم. این را می دانم که طیف جوان کتابخوان در جامعه و نسل امروز با توجه به هزینه بالای خرید کتاب در مقایسه با سطح درآمدها و با توجه به اینکه کتاب های خوب بسیاری اکنون بصورت مجازی و یا کتاب صوتی در اختیار عموم قرار گرفته تمایل خوبی به استفاده از امکانات ارائه شده از سوی شبکه های اجتماعی برای مطالعه پیدا کرده اند اما اینکه بگوییم شبکه های اجتماعی باعث شده باشد که درصد اهالی کتابخوان در جامعه افزایش یافته و یا سرانه مطالعه ارتقاء پیدا کرده باشد نیاز به مطالعات آماری دقیق تری دارد و واقعا نمی توان با قاطعیت نظر داد. در عوض یک اتفاق دیگر افتاده که باید به آن هم توجه کنیم. این شبکه های اجتماعی، نسل جوان را علاقمند به مطالعه گزیده کتاب یا جملات منتخب کرده که واقعا استقبال خوبی هم از آن می شود اما فکر میکنم شما هم تایید بفرمایید که هیچگاه گزیده کتاب یا برشی از کتاب و یا خلاصه کتاب خود کتاب نمی شود .
آیا تشویق مردم به کتاب خوانی تاثیری مثبت در روند علاقمندی ایشان به مطالعه دارد ؟
بله. بسیار زیاد. ما اگر بتوانیم از شیوه های جذاب برای تشویق جامعه به کتابخوانی استفاده کنیم بدون شک تاثیرات مثبت آن را خواهیم دید. در این خصوص کارهای زیادی هم انجام شده. خود مجموعه نهاد کتابخانه های عمومی در کشور هرازگاهی دست به ابتکارات خوبی می زند از جشنواره های قصه گویی وکتابخوانی تا همین جشنواره کتابخوانی رضوی که چندسالی است بطور منظم پیگیری می شود. همینطور رسانه ها از جمله صدا و سیما، اما همه اینها وقتی تاثیر گذار خواهند بود که مردم در جامعه تفاوت بین فرد کتابخوان و کسی که از کتاب فاصله دارد را ببیند و لمس کند. یعنی کتابخوانی باید به یک ارزش تبدیل شود و فرد کتابخوان باید به عنوان فردی ارزشمند در جامعه شناخته شود. اینجاست که وارد الگوسازی می شویم. من فکر میکنم بهترین شیوه تشویق جامعه به کتابخوانی الگوسازی درست است.
به نظر شما اصولا کتابخوان کردن مردم وظیفه حاکمیت و دستگاه خاصی هست؟!
اتفاقا نه. شکی نیست دستگاه های دولتی و دستگاه های حاکمیتی میتوانند سهم به سزایی در گسترش فرهنگ کتابخوانی البته از نوع ارزش سازی آن داشته باشند اما این فقط نباید محدود به آن دستگاه ها شود. همه ما وظیفه داریم. جامعه نشان داده که از قضا در مقابل رویکردهای فرمایشی مقاومت می کند اما در عوض آنجا که با ذوق و هنر و عشق  مواجه می شود تاثیر می گیرد.
فرض کنید فلان پزشک متخصص و معروف یک روز صبح جمعه یک جلد کتاب در دستش بگیرد و در گوشه پارک بنشیند و بخواند. همین یک صحنه در ذهن نوجوانی که او را از دور می بیند ثبت می شود و کمک می کند تا او کتابخوانی را به عنوان یک ارزش ببیند. یا فرض کنید یک کارآفرین یا چهره موفق اقتصادی وقتی که دعوت می شود به تلویزیون با خودش یک جلد کتاب ببرد یا در طول صحبت کردن، حرف هایش را استناد بدهد به جمله ای از فلان نویسنده یا پژوهشگر، اینها باعث میشود که در جامعه، کتاب به عنوان یک مولفه ارزش آفرین شناخته شود .
البته رسانه مهمی همچون صدا و سیما هم در این ارزش آفرینی خیلی نقش دارد. ورود به زندگی افراد موفق با برجسته سازی نقش کتاب در موفقیت ایشان یا طراحی سناریوهایی که در آن بطور مستقیم یا غیر مستقیم به جایگاه و سهم کتاب در موفقیت قهرمان ها اشاره شده به آن ارزش سازی که عرض کردم کمک میکند .
این روزها شاهد پدیده ای نوظهور در فضای مجازی هستیم که افراد با ایجاد صفحه های شخصی در شبکه های اجتماعی ضمن معرفی کتاب به بحث و تبادل نظر در مورد کتاب می پردازند، اصولا این پدیده را چگونه ارزیابی می کنید و آیا با آن موافق هستید؟
من این اتفاق را اتفاقی فرخنده می دانم. فکر میکنم به جهت جذابیت بسیار زیاد فضای مجازی برای نسل جوان، هر نوع فعالیتی که بتواند جایگاهی مناسب برای خود در فضای مجازی تعریف کند، رشد کرده و موفق می شود. لذا اگر بتوانیم سازوکارهایی اینچنین را روز به روز گسترش دهیم و کمک کنیم تا کتاب و کتابخوانی هم جایگاه خودش را در فضای مجازی هرچه بیشتر تثبیت کند، فکر می کنم آن اتفاق خوب که همه منتظر آن هستیم رخ دهد و بتوانیم سرانه مطالعه در جامعه را بالا و بالاتر بریم و تاثیرات مثبت آن را در توسعه کشور ببینیم. البته ذکر یک نکته مهم هم در اینجا لازم است. به نظر من صنعت نشر هم  باید خودش را به روز کند و متناسب با قوانین و رویکردهای حاکم بر فضای مجازی، خود را هماهنگ سازد. من فکر می کنم دوره کتاب های چاپی رو به پایان است و زمان آن رسیده که مجلس و دولت محترم با تصویب و اجرای قوانین مناسب، با هدف حفظ حقوق ناشر و مولف کمک کنند تا هرچه سریع تر کتاب هم به جایگاه مناسب خود در فضای مجازی دست پیدا کند و البته و به شکلی قانونمند بسترهای فرهنگی این کار هم فراهم شود.  
در این روزها که به دلیل گسترش بیماری کرونا با شرایط ویژه ای روبرو هستیم مردم و رسانه های مختلف برای استفاده بهتر از اوقات قرنطینه مطالعه کتاب را توصیه می کنند نظر شما در این خصوص چیست؟
چند رور پیش همین سوال را یکی از دوستانم از من پرسید. من فکر می کنم زیباترین مصداق فاصله گذاری اجتماعی آن هم از نوع هوشمند، همین کتابخوانی در ایامی است که همه مجبوریم بیشتر وقت خودمان را در خانه بگذرانیم. تصورش را بکنید ؛ گوشه ای دنج از اتاق نشسته اید و یک رمان زیبا می خوانید. آدم ها یکی یکی با شما صحبت می کنند، می خندند، بغض می کنند و شما هم با ناراحتی آنها گریه و از شادی آنها خوشحال می شوید و بعد از چند ساعت که به خودتان می آیید ناگهان متوجه می شوید با ده ها شخصیت دوست داشتنی هم کلام و هم قدم شده اید بدون آنکه ترسی از کرونا داشته باشید و تازه از این هم نشینی کلی نکات خوب یاد گرفته اید. خب چه چیزی از این بهتر ؟
شما در سال۹۷ یکی داوران نخستین جشنواره قصه گویی نهاد کتابخانه های عمومی به میزبانی استان گیلان بودید، آیا فکر می کنید اینگونه رویدادهای فرهنگی تاثیری در ترغیب افراد بخصوص کودکان به کتاب و کتابخوانی دارد؟
شاید باورتان نشود ولی دلم برای آن روزها تنگ شده . تصورش را بفرمایید، آنهمه قصه خوب، آنهمه قصه گوی توانا و آنهمه کودک مشتاق که پای قصه های خوب بزرگ ترها نشسته بودند. دوست داشتم هر روز در جمع آن عزیزان می نشستم و قصه هایشان را گوش می کردم. من آرزو میکنم که دوباره چنین جشنواره ای برگزار شود و من بتوانم گوشه ای بنشینم و لذت ببرم. حالا که مرا به یاد آن جشنواره انداختید باید تشکری بکنم از سرکار خانم کرمی، مدیر کل کتابخانه های استان گیلان که بسیار خوب آن جشنواره را مدیریت کردند و همه مدیران و همکاران ارجمندشان از جمله سرکار خانم بدن آرا و خود جنابعالی که شرایط بسیار خوبی برای گروه هنرمندان قصه گو، مهمانان عزیزی که پای قصه ها می نشستند و البته داوران و مدعووین فراهم آورده بودید.
همانطور که مستحضرید نهاد کتابخانه های عمومی از سال ۱۳۸۲ به عنوان یکی از متولیان اصلی حوزه کتاب در کشور ایجاد شد و از زمان تشکیل، تلاش های فراوانی در این حوزه با سامان بخشیدن به زیرساخت های کتابخانه ها، برگزاری دوره های آموزشی مختلف، حضور در فضای مجازی و... به انجام رسانده. نظر شما در مورد رویکرد این مجموعه در این سالها چیست؟
این فعالیت هایی که برشمردید اتفاقا با مفهوم جدید مطالعه در عصر حاضر نزدیک تر است. من این تغییر رویکرد در مجموعه نهاد کتابخانه های عمومی را بسیار آگاهانه و دقیق می دانم. امروز کتابخوانی فقط منحصر به تورق یک جلد کتاب نیست. فضای مطالعه، احساس نیاز برای مطالعه، نیاز سنجی های جامعه، بهره گیری از ظرفیت های فضای مجازی، فراهم آوردن امکان تبادل نظر حرفه ای در خصوص موضوع کتاب، نقد علمی کتاب و نگاه وسیع تر به موضوع کتاب خوب، از ضرورت های دنیای امروز است که این نهاد به آن توجه کرده فقط به گمانم باید سرعت به روز شدن کتاب های موجود در این کتابخانه ها به کمک ناشرین بیشتر شود و مخاطبین بتوانند به سرعت کتاب های موجود در بازار را از طریق کتابخانه های سطح کشور در اختیار بگیرند
از پاسخگویی شما به سوالات سپاسگزارم
من هم از شما بابت فرصتی که فراهم نمودید تا به بخشی از موضوعات مربوط به کتاب بپردازیم ممنونم .

 
 [PageVisit]