فهرست

اخبار برگزيده

با موضوع تاریخ شفاهی کتابخانه عمومی شماره یک شهر آستارا؛

فراخوان طرح پژوهشی نهاد کتابخانه های عمومی کشور منتشر شد

تاریخ شفاهی کتابخانه عمومی شماره یک شهر آستارا به عنوان موضوع فراخوان پژوهشی نهاد کتابخانه های عمومی کشور در گیلان منتشر شد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل کتابخانه های عمومی استان گیلان، در پی انتشار فراخوان پژوهشی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، تاریخ شفاهی کتابخانه عمومی شماره یک شهر آستارا به عنوان موضوع یکی از این طرح های پژوهشی در گیلان منتشر شد.
 
باسمه‌تعالی
 
در پرتو خرد و ملتزم به اسناد بالادستی و برنامه‌های توسعۀ ملّی، با استناد به «مادۀ 56 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت» و دستورالعمل اجرایی آن (با نظارت دبیرخانۀ شورای‌عالی عتف و از طریق سامانۀ سمات)، «نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور» برای پاسخ به نیازهای پژوهشی کتابخانه‌های عمومی (مطابق با اولویت‌های اعلام‌شده) از دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و پژوهشگران درخواست می‌کند با رویکرد کاربردی به مسئلۀ ذیل نظر کنند و با ارسال پیشنهاده یاریگر بهبود فرایند، ارتقای خدمت و توسعۀ دانش‌بنیان کتابخانه‌های عمومی میهن باشند.
معرفی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور
نهاد (متشکل از ارکان هیئت‌امنا ، دبیرکل، انجمن‌های استان و شهرستان، و دبیرخانۀ هیئت‌امنا) کتابخانه¬های عمومی کشور بر اساس «قانون تأسیس و نحوۀ ادارۀ کتابخانه¬های عمومی» (مصوب ۱۳۸۲) متولی ساخت، تجهیز، بازسازی، توسعۀ کتابخانه¬های عمومی و مدیریت و نظارت بر ادارۀ آنهاست که به‌عنوان نهادی فرهنگی (عمومی غیردولتی)، باهدف برآوردن نیاز اطلاعاتی، علمی، آموزشی، فراغت و تفریحِ فرهنگی عموم جامعۀ ساکن در ایران (فارغ از ملیت و قومیت، نژاد، مذهب، جنسیت، زبان، سن یا طبقۀ اجتماعی) به ارائۀ خدمات کتابداری و اطلاع‌رسانی به ایشان می‌پردازد. بر اساس این قانون، غیر از کتابخانه‌هایی که در تبصرۀ ۲ مادۀ ۱۱ استثنا شده¬اند ، هر کتابخانه‌ای که به‌عنوان «کتابخانۀ عمومی» در ایران عزیز فعالیت می‌کند، باید زیر نظر نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و مطابق با این قانون اداره شود.
اینک نهاد کتابخانه¬های عمومی کشور برخوردار از شبکۀ 3700 کتابخانۀ عمومی (شامل 2726 کتابخانۀ نهادی، 821 کتابخانۀ مشارکتی ، 28 کتابخانۀ مستقل ) با 596’510’37 نسخه کتاب در زیربنای 2897161 مترمربع و بیش از 7000 همکار (بیش از 5000 کتابدار) در ستاد مرکزی ، 31 ستاد استانی و کتابخانه‌های عمومی شهری، روستایی و سیار است که به بیش از دو میلیون عضو خدمت می‌کند و مبتنی بر اهداف، سیاست‌ها و برنامۀ راهبردی خود باید این خدمات را در کیفیت و کمیت، تا ده‌ها برابرِ امروز گسترش دهد.
عنوان مسئله
تاریخ شفاهی کتابخانه عمومی شماره یک، شهر آستارا

شرح مسئله
مجموعه‌های تاریخ شفاهی یکی از روش‌های بررسی تاریخی رویدادها و روندها بر پایه روش‌شناسی کیفی در علوم اجتماعی به شمار می‌آیند که به‌عنوان مآخذ علمی درجه اول در تحلیل‌ها و در مطالعات رشته‌های مختلف استفاده می‌شود. تاریخ شفاهی می‌تواند به محقق این امکان را بدهد که از آنچه اغلب در اسناد تاریخی توصیف می‌شود فراتر رفته و شکاف‌های موجود در منابع مکتوب را پر کند.
پیشینه و تاریخ هر علمی بخش جدایی‌ناپذیری از هویت آن محسوب می‌شود. علم کتابداری و مدیریت کتابخانه‌ها هم نیز از این امر مستثنی نیست. گردآوری اطلاعات موجود نزد پیش‌کسوتان از طریق ثبت و ضبط تاریخ شفاهی منجر به پیشرفت علم اطلاعات و دانش‌شناسی خواهد شد. لکن علی‌رغم اهمیت این موضوع، تنها فعالیت صورت‌گرفته توسط کتابخانه آیت‌الله بروجردی در قم بوده است که تاریخ شفاهی این کتابخانه را در دسترس دانشوران رشته کتابداری و سایر علاقه‌مندان قرار داده است و جای تحقیقات مشابه در مورد سایر کتابخانه‌های برجسته کشور به چشم می‌خورد. ازاین‌رو برای پرکردن این خلأ نهاد کتابخانه‌ها در صدد مستندسازی تاریخ شفاهی مجموعه‌ای از کتابخانه‌های سرآمد و دارای قدمت در قالب طرح‌های پژوهشی است که از آن جمله کتابخانه شماره یک شهر آستارا است.
آشنایی مردم گیلان با کتاب و کتابخانه ریشه در روزگاران قدیم دارد و انگیزه برداشته شدن هر گامی در راه کتابخوانی را باید در دلبستگی‌های فرهنگی این مردم سراغ گرفت. گیلان به سبب موقعیت بی‌بدیل جغرافیایی که برای دسترسی نیمه شمالی پرجمعیت کشور به بازار پایتخت (تهران) داشته، و محور اصلی ارتباط روسیه با ایران در سواحل جنوبی دریای خزر بوده، از لحاظ سیاسی و اقتصادی حائز اهمیت است.
کتابخانه عمومی شماره 1 آستارا یا همان کتابخانه پیامبر اعظم (ص) (نام پیشین قرائت‌خانه آستارا) یکی از قدیمی‌ترین کتابخانه‌های تأسیس شده در ایران است که در سال 1302 در آستارا به روایتی هم‌زمان با مدرسه دارالفنون  تأسیس شده است؛ لیکن طبق اطلاعات ثبتی این کتابخانه در نهاد، تاریخ تأسیس 1303 ذکر شده است. با اهدای یک هزار جلد کتاب قدیمی و نفیس توسط دو خانوادة خیر در آستارا، بخش مفاخر این کتابخانه ایجاد شد که در سال  1386 بازسازی شده است. از نظر موقعیت، این کتابخانه در خیابان فارابی در باغ ملی واقع است و از نظر گستره 350 مترمربع مساحت دارد و دارای 2 طبقه است که مخزن کتاب و بخش اداری و بخش کودک در همکف و سالن مطالعه و بخش کافی‌نت و نمازخانه هم در طبقه فوقانی قرار دارند.
هدف از طرح پژوهشی حاضر تکمیل کاستی‌های موجود در مستندات تاریخی مربوط به کتابخانه شماره یک شهر آستارا به کمک مصاحبه با کاربران و کارکنان کتابخانه و البته چهره‌های متنفذ استان گیلان است. بدیهی است در مستندسازی تاریخ شفاهی می‌بایست به موضوعات مرتبط با کتابخانه شماره یک شهر آستارا با محوریت خود کتابخانه، مجموعه‌ها و اتفاقات و رویدادهای مرتبط با آن به‌تفصیل پرداخته شود.

هدف ها
•    تبیین نقش کتابخانه عمومی شماره یک در تحولات اجتماعی و فرهنگی استان گیلان و شهر آستارا به کمک ثبت و ضبط میراث غیرمکتوب؛
•    غنی‌سازی منابع رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی به کمک تجربه‌نگاری از نمونه‌های موفق بومی در زمینه کتابخانه‌های عمومی؛
•    جمع‌آوری و تکمیل اطلاعات تاریخی درباره کتابخانه عمومی شماره یک شهر آستارا.

قلمرو پژوهش
•    کتابخانه عمومی شماره یک آستارا

نتایج و خروجی‌های مورد انتظار
•    30 ساعت فایل صوتی مصاحبههای انجام شده؛
•    تدوین کتاب تاریخ شفاهی کتابخانه عمومی شماره یک شهر آستارا بر اساس مصاحبه‌های انجام‌گرفته.
کمینه‌های الزامی برای طرح پژوهشی پیشنهادی
1. مقدمه: پیشنهاددهنده باید شناخت عمیق خود از مختصات تاریخی - اجتماعی استان گیلان و به خصوص شهر آستارا و همچنین کتابخانه‌های عمومی را به مشخص کند.
2. روش¬شناسی: به طور مفصل و مستند مراحل پژوهش، شیوه¬های گردآوری و ضبط مستندات و تکنیک‌های مصاحبه توضیح داده شود؛
3. شرح خدمات و محصول: محتوای خروجی هر مرحله (فاز) مشخص گردد. همچنین قالب یا قالب¬های ارائه هرکدام اعلام شود؛
4. زمان‌بندی و ساختار شکست کار (WBS)؛
5. بودجۀ موردنیاز برای هر مرحله و بودجۀ نهایی (بودجه‌ریزی بر مبنای شکست کار و به تفکیک سرفصل‌های هزینه‌ای)؛
6. معرفی گروه پژوهشی به همراه کارنامک (رزومه) افراد گروه، به‌گونه‌ای که بتواند توانمندی‌ها، تجربۀ مرتبط با موضوع و مسئله، همچنین اعتبار آنان را در زمینۀ این فراخوان بازتاب دهد (در قالب پیوست).

ویژگی‌های تخصصی پژوهشگران (علاوه بر تجربه)

ردیف    تخصص    مقطع تحصیلی
1    کتابداری          دکتری
2    تاریخ              دکتری
3    علوم اجتماعی    دکتری


معیارهای ارزیابی پیشنهاده
•    پلن نوآورانه مصاحبه؛
•    احراز توانمندی و شایستگی مجری و همکاران بر اساس رزومه و تجربیات مشابه؛
•    تناسب برآورد هزینه با مفاد اجرایی پژوهش؛
•    تناسب برآورد زمانی با اهداف پژوهش؛
تاریخ‌ها و جدول زمانی
برای انجام این طرح حداکثر 6 ماه در نظر گرفته شده است؛ طبق برنامۀ زمانی و تاریخ¬های مهم ذیل:
-    اول خرداد 1401: انتشار فراخوان؛
-    30 خرداد 1401: آخرین‌مهلت ارسال پیشنهاده؛
-    15 تیر 1401: اعلام نتایج داوری پیشنهاده¬ها؛
-    30 تیر 1401: ثبت در سامانۀ سمات ملّی و انعقاد قرارداد در صورت تأیید و دریافت شناسۀ رهگیری؛
-    15 مرداد 1401: آغاز طرح
-    30 آبان 1401: پایان طرح.

سقف اعتبار
با مراعات تناسب هزینه و حجم کار پژوهشی و میزان همکاری گروهی و ... همچنین تقید به اقتصاد ملّی پژوهش و پرهیز از هزینه‌های گزاف، سنجش و تقویم نهایی هزینه‌های طرح‌ها بر اساس پیشنهاده صورت می‌پذیرد. بااین‌حال، سقف اعتبار مالی این طرح 400 میلیون ریال در نظر گرفته شده است؛ طبعاً در شرایط مشابه کیفی، اولویت با پیشنهادهای کم‌هزینه‌تر خواهد بود.

شیوۀ ارسال پیشنهاده
پیشنهاده و مستندات و پیوست‌های آن باید دست‌کم در دو قالب وُرد و پی. دی. اف از طریق رایانامه به نشانی ذیل فرستاده شود.
research@iranpl.ir

راه‌های ارتباطی

پیشنهاددهندگان ارجمند برای پاسخ به پرسش‌ها، دریافت اطلاعات تکمیلی یا رفع ابهام احتمالی با رایانامۀ ذیل مکاتبه فرمایند:
research@iranpl.ir
همچنین کارشناسان گروه پژوهش مهیای پاسخگویی به تماس تلفنی یا مکاتبه‌ای پژوهشگران گرامی‌اند:
88925790 -021
تهران، میدان فاطمی، خیابان جویبار، کوچۀ شهید نوربخش، شمارۀ 31، طبقۀ دوم، دفتر پژوهش و آموزش نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، گروه پژوهش.

مهلت ارسال پيشنهاده؛
30 خردادماه 1401


 
كلمات كليدی : طرح پژوهشی , آستارا